بریس ستون فقرات برای اسکولیوز

بریس ستون فقرات برای اسکولیوز یکی از انواع بریس است که توسط متخصصان ارتوپدی فنی ما در کلینیک پارسه تهران طراحی و ساخته می شود. اسکولیوز، یا انحراف جانبی ستون فقرات، مشکلی‌ست که بیشتر در دوران رشد نوجوانان دیده می‌شود، اما گاهی بزرگ‌ سالان را نیز درگیر می‌کند. در مراحل ابتدایی، این انحراف ممکن است خفیف و بی‌علامت باشد، اما در صورت پیشرفت، می‌تواند نه‌تنها ظاهر فیزیکی بلکه عملکرد تنفس، راه‌رفتن و حتی اعتمادبه‌نفس فرد را تحت‌تأثیر قرار دهد. در چنین شرایطی، یکی از اصلی‌ترین روش‌های کنترل و درمان بدون جراحی، استفاده از بریس ستون فقرات برای اسکولیوز است.

بریس‌ها ابزاری هستند که با فشار ملایم و کنترل‌شده سعی می‌کنند انحراف ستون فقرات را در نوجوانان متوقف یا کند کنند. استفاده از آن‌ها همیشه آسان نیست، و چالش‌های جسمی و روانی خاص خودش را دارد. اما اگر به‌موقع و درست به‌کار گرفته شود، می‌تواند جلوی پیشرفت اسکولیوز را بگیرد و بیمار را از جراحی‌های سنگین نجات دهد.

اسکولیوز چیست؟

اسکولیوز یک وضعیت اسکلتی‌عضلانی است که در آن ستون فقرات به‌جای آن‌که به‌صورت صاف از بالا به پایین کشیده شده باشد، به‌صورت جانبی انحراف پیدا می‌کند. این انحراف می‌تواند به شکل S یا C ظاهر شود و بسته به میزان آن، عملکرد بدن را تحت‌تأثیر قرار دهد.

برخلاف تصور عمومی، اسکولیوز فقط یک “قوز ساده” نیست. این بیماری می‌تواند پیشرونده باشد، به‌خصوص در دوران بلوغ که رشد بدن سریع‌تر می‌شود. در صورت بی‌توجهی، انحنای ستون فقرات ممکن است بیشتر شود و باعث مشکلاتی مثل درد مزمن، فشردگی ریه‌ها یا حتی اختلال در عملکرد قلبی‌ریوی گردد.

انواع اسکولیوز شامل:

• اسکولیوز ایدیوپاتیک (بی‌علت مشخص): شایع‌ترین نوع، اغلب در کودکان و نوجوانان دیده می‌شود.
• اسکولیوز مادرزادی: ناشی از اختلالات رشد مهره‌ها در دوران جنینی.
• اسکولیوز عصبی-عضلانی: ناشی از بیماری‌های عضلانی یا عصبی مانند فلج مغزی یا دیستروفی عضلانی.
• اسکولیوز دژنراتیو: بیشتر در بزرگ‌سالان و به‌دلیل تحلیل رفتن دیسک‌ها و مفاصل فقرات رخ می‌دهد.

با شناخت درست نوع اسکولیوز، مسیر درمان نیز بهتر و مؤثرتر طی خواهد شد.

نقش بریس ستون فقرات در درمان اسکولیوز

وقتی صحبت از درمان اسکولیوز بدون جراحی می‌شود، بریس‌ یکی از اولین گزینه‌هاست. بریس‌ها دستگاه‌هایی هستند که به بدن بسته می‌شوند تا فشار کنترل‌شده‌ای را روی ستون فقرات وارد کنند و مانع پیشرفت انحراف شوند. برخلاف تصور بسیاری، بریس‌ها اسکولیوز را “درمان” نمی‌کنند، بلکه نقش اصلی آن‌ها جلوگیری از بدتر شدن وضعیت در دوران رشد سریع نوجوانی است.

پزشکان زمانی بریس را تجویز می‌کنند که زاویه انحراف ستون فقرات بین ۲۰ تا ۴۰ درجه باشد. در این بازه، خطر پیشرفت انحراف بالاست و مداخله غیرداخلی می‌تواند مؤثر باشد. در صورت موفقیت، استفاده از بریس می‌تواند بیمار را از نیاز به جراحی نجات دهد.

از جمله مزایای بریس می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• جلوگیری از پیشرفت انحراف در سنین رشد
• حفظ شکل طبیعی بدن بدون نیاز به جراحی
• امکان انجام فعالیت‌های روزمره در بیشتر موارد

چه زمانی استفاده از بریس توصیه می‌شود؟

تجویز بریس برای هر فردی که اسکولیوز دارد الزامی نیست. زمان‌بندی و تشخیص صحیح نقش بسیار مهمی در اثربخشی این درمان دارد. بریس زمانی بهترین نتیجه را می‌دهد که بیمار هنوز در حال رشد باشد و انحراف ستون فقرات در حال پیشرفت باشد.

پزشکان معمولاً بر اساس چند عامل تصمیم به تجویز بریس می‌گیرند:

• زاویه انحراف ستون فقرات: در صورتی که زاویه Cobb بین ۲۰ تا ۴۰ درجه باشد.
• وضعیت رشد اسکلتی: هرچه بیمار به سن بلوغ نزدیک‌تر باشد و صفحات رشد باز باشند، احتمال اثربخشی بریس بیشتر است.
• جنسیت: دختران به‌طور معمول بیشتر در معرض پیشرفت اسکولیوز هستند.
• سرعت پیشرفت انحراف در تصاویر قبلی: اگر در فاصله زمانی کوتاه، انحراف افزایش داشته باشد، استفاده از بریس الزامی می‌شود.

اگر بریس در زمان درست و به‌صورت منظم استفاده شود، در بسیاری از موارد انحراف ستون فقرات ثابت می‌ماند یا حتی مقداری کاهش پیدا می‌کند. البته باید انتظارات واقع‌بینانه داشت و بدانیم که بریس درمان قطعی نیست، بلکه یک ابزار کنترلی مهم است.

انواع بریس ستون فقرات برای اسکولیوز

درمان اسکولیوز با بریس تنها در صورتی مؤثر است که نوع بریس متناسب با شرایط بیمار انتخاب شود. امروزه انواع مختلفی از بریس‌ها وجود دارند که هرکدام طراحی خاصی برای محل و نوع انحراف دارند. مهم‌ترین بریس‌های مورد استفاده عبارتند از:

بریس بوستون (Boston Brace)

شایع‌ترین نوع بریس که برای اسکولیوزهای ناحیه کمری و پشتی به‌کار می‌رود. این بریس زیر لباس پوشیده می‌شود و به‌صورت سفارشی برای هر بیمار ساخته می‌شود. ظاهر نسبتاً ساده‌ای دارد و فشار را به‌صورت سه‌نقطه‌ای وارد می‌کند تا انحراف را کنترل کند.

میلواکی (Milwaukee Brace) برای اصلاح اسکولیوز

این بریس برای انحراف‌های شدیدتر یا برای بیمارانی که انحراف بالاتنه (گردنی یا سینه‌ای بالا) دارند استفاده می‌شود. دارای میله‌هایی فلزی است که از لگن تا چانه امتداد دارند. به‌دلیل ظاهر بزرگ و مشخص، از نظر زیبایی کمتر محبوب است اما در برخی موارد، تنها گزینه مؤثر است.

شارن (Chêneau Brace)

این نوع بریس با طراحی سه‌بعدی خاص، بر اساس آناتومی دقیق بیمار ساخته می‌شود. نسبت به بریس‌های سنتی عملکرد اصلاحی بهتری دارد و راحتی بیشتری برای بیمار فراهم می‌کند. به‌ویژه در اروپا بسیار محبوب است.

نایت (Nighttime Braces مثل Providence و Charleston)

این بریس‌ها فقط هنگام خواب استفاده می‌شوند و برای برخی انواع خاص اسکولیوز مناسب هستند. راحتی بیشتری دارند اما فقط در شرایط خاص مؤثرند.

نحوه عملکرد بریس در درمان اسکولیوز

عملکرد اصلی بریس در درمان اسکولیوز مبتنی بر اصل “فشار سه‌نقطه‌ای” است. در این روش، بریس با وارد کردن فشار کنترل‌شده به ناحیه‌ای که ستون فقرات منحرف شده، سعی می‌کند آن را به سمت موقعیت صحیح بازگرداند. هم‌زمان، نقاط دیگری از بدن به‌عنوان حمایت‌کننده عمل می‌کنند تا این فشار باعث اصلاح تدریجی انحراف شود.

نکات کلیدی در عملکرد بریس:

• فشار مداوم و ملایم: برخلاف تصور، بریس قرار نیست ستون فقرات را “زورکی” صاف کند. بلکه با فشاری مداوم و پایدار، بدن را به اصلاح تدریجی سوق می‌دهد.
• استفاده مداوم و منظم: اغلب بیماران باید روزانه بین ۱۸ تا ۲۳ ساعت از بریس استفاده کنند تا اثربخشی لازم حاصل شود. استفاده نامنظم، تقریباً اثری نخواهد داشت.
• درمان پیشگیرانه: بریس بیشتر برای کنترل رشد انحراف در سنین رشد مؤثر است، نه برای اصلاح کامل انحراف‌های شدید یا بزرگ‌سالان.
• بازخورد مداوم: پزشکان به‌صورت دوره‌ای (معمولاً هر ۳ تا ۶ ماه یک‌بار) وضعیت ستون فقرات را بررسی می‌کنند و در صورت نیاز، طراحی بریس را تغییر می‌دهند.

شایان ذکر است که اگر بیمار به دستورالعمل‌های پزشک پایبند باشد، می‌تواند با کمک بریس از پیشرفت انحراف جلوگیری کند، و حتی در مواردی، انحراف جزئی کاهش یابد.

چه کسانی کاندیدای مناسب بریس ستون فقرات برای اسکولیوز هستند؟

بریس‌ها برای همه افراد مبتلا به اسکولیوز مناسب نیستند. این ابزار درمانی برای یک گروه خاص از بیماران بیشترین اثربخشی را دارد—یعنی نوجوانانی که هنوز در مرحله رشد قرار دارند و انحراف ستون فقرات آن‌ها در حال پیشرفت است.

معیارهای اصلی برای استفاده از بریس عبارت‌اند از:

• سن رشد: بیمار باید در سنین بلوغ باشد و صفحات رشد استخوانی هنوز باز باشند.
• زاویه انحراف بین ۲۰ تا ۴۰ درجه: این بازه، بهترین زمان برای مداخله غیرجراحی با بریس است.
• پیشرفت سریع انحراف: اگر در بررسی‌های قبلی، انحراف ستون فقرات بیشتر شده باشد.
• تمایل و توانایی همکاری بیمار: بیمار باید انگیزه و تعهد لازم برای استفاده منظم از بریس را داشته باشد.

در مقابل، افرادی که گزینه‌های خوبی برای بریس نیستند، شامل موارد زیر می‌شوند:

• بیماران بالغ که رشد استخوانی آن‌ها کامل شده است.
• بیمارانی با انحراف شدیدتر از ۴۵ درجه (که اغلب نیاز به جراحی دارند).
• کسانی که به دلایل روانی یا جسمی توان تحمل بریس را ندارند.

انتخاب کاندیدای مناسب، مهم‌ترین عامل موفقیت درمان با بریس است. پزشکان معمولاً با استفاده از آزمایش‌های سنجش رشد مانند تست‌های استخوان‌بندی، تصمیم‌گیری می‌کنند.