پروتز دست مایوالکتریک، یک نوع پیشرفته از دست مصنوعی است که با استفاده از سیگنالهای الکتریکی عضلات کار میکند. برخلاف پروتزهای مکانیکی که نیاز به کشیدن سیم یا فشار مکانیکی دارند، این نوع پروتزها با سیگنالهای عصبی-عضلانی که از پوست قابل تشخیص هستند، فعال میشوند. در واقع، وقتی عضلات باقیمانده کاربر (مثل عضلات ساعد) منقبض میشوند، سیگنال الکتریکی خفیفی تولید میشود که توسط حسگرهای خاصی دریافت شده و به دست مصنوعی منتقل میشود.
این فناوری یک انقلاب واقعی در دنیای پروتزهای اندام بهحساب میآید، چراکه نهتنها حرکت طبیعیتری را فراهم میکند، بلکه باعث استقلال بیشتر فرد در انجام کارهای روزمره میشود. کاربر میتواند با تمرین، کنترل دقیقتری بر روی حرکات مختلف مثل گرفتن، رها کردن، چرخش مچ و حتی حرکات ظریفتری مانند اشارهکردن یا گرفتن یک خودکار داشته باشد.
مایوالکتریک به معنی استفاده از سیگنال های عضلانی است، و تفاوت این فناوری با سایر پروتزها در هوشمندی و انعطاف بالای آن نهفته است. این نوع پروتز نیاز به تلاش فیزیکی شدید ندارد و کاربر تنها با تمرکز بر انقباض عضله، کنترل کامل بر عملکرد آن دارد.
پروتز مایوالکتریک نهتنها در ظاهر بسیار شبیه به دست طبیعی طراحی شده، بلکه در بسیاری از مدلها دارای پوششهای سیلیکونی با ظاهری مشابه پوست انسان نیز هست. این مسئله باعث افزایش اعتماد به نفس بیماران، بهخصوص در تعاملات اجتماعی، شده است.
در حال حاضر، این تکنولوژی نه فقط در کشورهای پیشرفته، بلکه به تدریج در کشورهای در حال توسعه مانند ایران نیز مورد استفاده قرار گرفته است. البته چالشهایی مانند قیمت بالا، نبود پشتیبانی گسترده و نیاز به آموزش تخصصی هنوز هم موانعی بر سر راه فراگیر شدن آن هستند.
چرا مایوالکتریک؟ تفاوت با پروتزهای سنتی
اگر بخواهیم یک مقایسه واضح بین پروتزهای سنتی (مکانیکی یا غیرفعال) و مایوالکتریک داشته باشیم، باید بگوییم که تفاوتها زمین تا آسمان است. پروتزهای سنتی بیشتر نقش شکلی و ظاهری دارند و در بسیاری موارد حتی حرکتی هم ندارند یا حرکات آنها بسیار محدود و خشک است. کاربر برای حرکت دادن آنها باید از شانه یا قسمتهای دیگر بدن استفاده کند که این موضوع در طولانیمدت خستهکننده و ناکارآمد است.
در مقابل، پروتزهای مایوالکتریک یک سطح کاملاً جدید از استقلال و کارایی را به کاربر میدهند. مثلاً:
-
کنترل عصبی: کاربر فقط با فکر کردن به حرکت خاص (مانند گرفتن یا چرخاندن) و انقباض عضله، آن حرکت را اجرا میکند.
-
حرکات طبیعیتر: طراحی مفاصل و انگشتها به نحوی است که حرکات نرم، پیوسته و هماهنگ ایجاد میشود.
-
دستیار هوشمند: بسیاری از این پروتزها دارای پردازندههای هوشمند هستند که با گذشت زمان، رفتار کاربر را یاد میگیرند و عملکرد خود را بهینه میکنند.
پروتزهای مایوالکتریک میتوانند با باتریهای قابل شارژ کار کنند و برخی از آنها تا چند روز بدون نیاز به شارژ مجدد قابل استفادهاند. این در حالی است که پروتزهای سنتی یا نیاز به نیروی دستی دارند یا بسیار محدود هستند.
از لحاظ زیباییشناسی هم این نوع پروتزها بسیار حرفهای طراحی میشوند. برخی از مدلها حتی دارای پوست مصنوعی با رنگ مشابه پوست طبیعی کاربر هستند و تشخیص آنها از دست واقعی بسیار دشوار است.
در نهایت، انتخاب بین پروتز مایوالکتریک و سنتی بستگی به بودجه، نیاز کاربر، سطح قطع عضو و مشاوره با تیم درمانی دارد، اما بدون شک، مایوالکتریک آیندهی پروتزهای اندام فوقانی را نمایندگی میکند.
